Tijd om een nieuwe thematiek van de Braziliaanse taart aan te snijden. Vandaag zal Da Jane het hebben over het Braziliaanse (ietwat a-)sociale systeem. Het is een moeilijke stap geweest om het hierover te hebben, maar ik, en ik hoop jij ook, ga de uitdaging aan. Let’s do this shizzle.

De Braziliaan was vroeger makkelijk te categoriseren. Arm of rijk. Tegenwoordig is de middenklasse zich stilletjesaan aan het opbouwen maar de kloof is nog steeds erg groot. De ex-regeringsleiders profiteerden vaak van het belastingsgeld om zich een nieuwe auto, nieuw maatpak of facelift aan te schaffen… Het zwarte geld werd enkel zwarter en zwarter doorheen de vele jaren van corruptie en zo bleef de tijd jarenlang stilstaan. Vandaag de dag weerklinkt de stem van João-Pedro met de pet zachtjes in het straatbeeld. Niet iedereen laat zich nog omkopen tijdens de verkiezingscampagnes en beetje bij beetje wordt het duidelijk dat het volk moet opkomen voor hun rechten. De corruptie in Brazilië leeft maar bevindt zich gelijdelijkaan in een staat van ontbinding. Jammergenoeg zitten er nog heel wat geldzuchtige addertjes verdoken onder het weelderige groene gras.

Laat ik me eens wagen aan een kleine schets van hoe het sociale systeem hier in z’n werk gaat. Alle gezondheidszorg- en onderwijsinstellingen zijn opgedeeld in een publiek of een particulier patroon. Ben je ziek en heb je geen geld om een dokter te betalen, dan ga je naar het publieke ziekenhuis om 3u ’s ochtends en ziek je netjes alles uit in een ellenlange rij tot een publieke dokter 3 minuten de tijd neemt om je snel een voorschriftje voor te schrijven. Zo’n dokters zien ongeveer 15 à 20 patienten per uur. Ai meu Deus, chanceke dat mijn darmflorapillekes goed werken. Ook 6 maand-zwangere vrouwen zitten vaak in datzelfde rijtje te wachten op een bloedprikje. Uren later en waarschijnlijk veel zwakker dan binnengekomen lopen ze het dokterskabinetje uit. Amper buiten is de dokter hun gezicht alweer vergeten.

Nu had ik de kans om onlangs een uitgebreid gesprek te voeren met zo’n publieke dokteres. Ze had haar job ontvlucht en gaf nu les aan de universiteit. Ze zei me dat haar vroegere job een verschrikking voor de mensheid was. Ook al wou ze meer tijd doorbrengen met haar patiënten, zo liet ze enkel de andere patiënten langer wachten en het was al zo’n onbegonnen race tegen de tijd. Maar wél gratis en “toegankelijk”. Ze vertelde me dat het moeilijk is om in een publiek ziekenhuis te werken. De gemiddelde Braziliaan zorgt niet goed voor zijn gezondheid en gaat vaak pas naar het ziekenhuis in een vergevorderd stadium. Het is dan ook moeilijk om snel alles terug op zijn plaats te krijgen. Met alle gevolgen van dien. In de ONG waar ik werk kunnen de mensen wekelijks een afspraak maken met een dokter, particulier wel te verstaan, maar betaald door de ongie, m.a.w Zezeco. Het maakt het “toegankelijke systeem” voor hen heel wat toegankelijker. De kuisvrouw in het schooltje hier liep er gisteren wat sipjes bij. Ik vroeg haar of alles goed was en ze vertelde me dat er zopas bij haar zoontje van 12 een vergevorderde tumor in de hals was geconstateerd. Zijn hele lichaam deed pijn en hij gedroeg zich als een jongetje van 7. Ze stond voor een lange weg vol onderzoeken en behandelingen en wist niet hoe dat zou uitdraaien met haar kuisvrouw-loontje. Ze wachtte op Zezeco om te weten waar ze stond. Voorlopig nog geen nieuws.

Maar naast dit gewond gezondheidssysteem lijdt ook het onderwijssysteem hier zwaar onder het publieke gegeven. Heb je 4 kinderen én een portemonnee vol geld dan zend je ze naar een particuliere school waar je voor het eerste leerjaar ongeveer €75 inschrijvingsgeld per maand betaalt. Hoe verder ze gaan op school, hoe duurder de kosten, tenzij ze naar een publieke school gaan, want dan is het gratis. Aan de unief hanteren ze hetzelfde principe. Publieke universiteit is gratis, particuliere universiteit kost maandelijks bijvoorbeeld €200 voor economische richtingen, €300 voor een rechten-opleiding en €400 voor geneeskunde. Dat maal 3, 4 of 5 jaar maakt al een serieuze schoolrekening. Nu kunnen de meeste Brazilianen, en zeker hier in de Barra, zich geen particulier onderwijs permitteren. Met de consequenties daarvan kom ik dagelijks in aanraking. Gisteren gaf ik wereld-oriëntatie aan 2 meisjes van 11 die niet konden schrijven en amper konden lezen. Het is onmogelijk hun aandacht langer te trekken dan 2 volle minuten en nóg moeilijker om hen langer dan 1 minuut de snaveltjes te snoeren en te laten luisteren. De klasjes in hun scholen zitten overvol en zijn functieloos. Een investering in goed onderwijs is volgens mij en vele Brazilianen een van de grootste noden van dit gigantisch land. Samen werken we eraan.

In dit hele systeem van betalen of niet betalen zit volgens mij één gigantisch gat. De hardwerkende middenklasse betaalt in Brazilië 3O% van zijn inkomen aan belastingen. Ik hoor het u al zeggen, “dat is toch niets vergeleken met België!”. Daar hebt u volkomen gelijk in, maar als je ziet wat wij daarvoor terugkrijgen en wat zij daarvoor terugkrijgen , dan mogen wij niet klagen. Het is namelijk zo dat het belastingsgeld vooral uitgaat naar de betaling van de werknemers van het publieke systeem. Dat systeem wordt in de eerste plaats geconsulteerd door de armere, dikwijls “werkloze” en dus geldloze klasse. Heel wat individuën van deze “armere” klasse verdienen geld op straat door er fruit/eten/parkeerplaatsen/bikini’s te verkopen. Op die manier hebben ze toch een inkomen zonder daarop belastingen te betalen. Deze zwartwerkende straatverkopers leven dus van het belastingsgeld van de middenstand. Daarenboven komt nog eens dat de middenstand naast zijn belastingsgeld ook nog eens alle particuliere instellingen moet betalen om een ietwat aangenamere levensstandaard te kunnen opbouwen. Een dubbele taks dus in hun geval én geen enkele taks in het geval van de straatventers. Daarnaast gaat de andere helft van de belastingen vaak naar het spaarboekje van de politici en zo is het cirkeltje rond. Een zware opgave voor de hardwerkende belastingsbetalende Braziliaan dus.

Nu dit allemaal uitgeklaard is heb ik wel een uurtje strand verdiend, de lezers van dit alles trouwens ook maar dat zal voor jullie wat moeilijker zijn dan voor mij vrees ik. Het volgende onderwerp probeer ik weer wat lichter te houden. Hou jullie taai en tot in den draai!

Um abraço,

Janey!